تبلیغات
آموزشگاه دعوت اسلامی - ادب در رابطه با والدین
 
 
كاربر گرامی، خوش آمدید!   سایت موقت آکادمی دعوت اسلامی
 
موضوعات سایت
بخش های سایت

جستجو


مطالب جدید

آموزشگاه دعوت اسلامی


تازه ها

 تازه های سایت

تبلیغات سایت




عنوان این پست ادب در رابطه با والدین

http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/img/daneshnameh_up/2/27/playingChildren.jpg

ابو هریره -رضی الله عنه- بسیار تمایل داشت تا مادرش به دین اسلام مشرف شود. از خداوند سبحان می خواست که سینه اش را برای ورود به اسلام باز نماید. روزی او را به سوی اسلام فراخواند و مادرش عصبانی شد، و حرفی زد در آن به پیامبر صلى الله علیه و سلم بی احترامی کرد. ابو هریره رضی الله عنه فوراً به سوی پیامبر صلى الله علیه وسلم رفت در حالی که گریه می کرد، گفت: یا رسول الله، من مادرم را به سوی دین اسلام دعوت می نمودم ولی به من پاسخی نمی داد. اما امروز او را به اسلام دعوت کردم و چیز ناخوشایندی از او شنیدم از خداوند بخواهید که مادر ابو هریره را هدایت نماید، پیامبر صلى الله علیه و سلم فرمود: (پروردگارا مادر ابوهریره را هدایت بفرما)...
بو هریره -رضی الله عنه- بسیار تمایل داشت تا مادرش به دین اسلام مشرف شود. از خداوند سبحان می خواست که سینه اش را برای ورود به اسلام باز نماید. روزی او را به سوی اسلام فراخواند و مادرش عصبانی شد، و حرفی زد در آن به پیامبر صلى الله علیه و سلم بی احترامی کرد. ابو هریره رضی الله عنه فوراً به سوی پیامبر صلى الله علیه وسلم رفت در حالی که گریه می کرد، گفت: یا رسول الله، من مادرم را به سوی دین اسلام دعوت می نمودم ولی به من پاسخی نمی داد. اما امروز او را به اسلام دعوت کردم و چیز ناخوشایندی از او شنیدم از خداوند بخواهید که مادر ابو هریره را هدایت نماید، پیامبر صلى الله علیه و سلم فرمود: (پروردگارا مادر ابوهریره را هدایت بفرما).

ابوهریره رضی الله عنه، بسیار خوشبین و شادمان از دعای پیامبر صلى الله علیه و سلم از آنجا خارج شد و به سوی مادرش رفت، و دید که در خانه بسته است. صدای ریختن آب را می شنید. ظاهراً مادرش داشت غسل می گرفت. هنگامی که مادرش صدای قدمهای او را شنید، گفت: ابو هریره، چند لحظه صبر کن. سپس لباسهایش را پوشید و در را باز کرد و گفت: ای ابوهریره، أشهد أن لا إله إلا الله، وأشهد أن محمدًا رسول الله، ابوهریره -رضی الله عنه- به خاطر اسلام آوردن مادرش بسیار خوشحال شد. خدمت پیامبر صلى الله علیه و سلم رفت و ایشان را از این امر آگاه نمود و شکر خداوند را بجای آورد و نیکو بگفت. [مسلم].

والدین سبب وجود آدمی هستند، و هر دوی آنان برای تربیت فرزندان و آسایش آنان زحمت می کشند، خداوند متعال نیکی در حق والدین رابر بندگانش واجب نموده و در این رابطه می فرماید: {وقضى ربك ألا تعبدوا إلا إیاه وبالوالدین إحسانًا} [اسراء: 23] یعنی: «و پروردگار تو مقرر كرد كه جز او را مپرستید و به پدر و مادر [خود] احسان كنید.»

همچنین می فرماید: {واعبدوا الله ولا تشركوا به شیئًا وبالوالدین إحسانًا} [نساء: 36] یعنی: «و خدا را بپرستید و چیزى را با او شریك مگردانید و به پدر و مادر احسان كنید.»

باز خداوند متعال می فرماید: {ووصینا الإنسان بوالدیه حملته أمه وهنًا على وهن وفصاله فی عامین أن اشكر لی ولوالدیك إلى المصیر} [لقمان: 14] یعنی: «و انسان را در باره پدر و مادرش سفارش كردیم مادرش به او باردار شد سستى بر روى سستى و از شیر باز گرفتنش در دو سال است [آرى به او سفارش كردیم] كه شكرگزار من و پدر و مادرت باش كه بازگشت [همه] به سوى من است.»

و نیز: {ووصینا الإنسان بوالدیه إحسانًا حملته أمه كرهًا ووضعته كرهًا وحمله وفصاله ثلاثون شهرًا} [احقاف: 15] یعنی: «و انسان را [نسبت] به پدر و مادرش به احسان سفارش كردیم مادرش با تحمل رنج به او باردار شد و با تحمل رنج او را به دنیا آورد و باربرداشتن و از شیرگرفتن او سى ماه است.»

تأکید پیامبر صلى الله علیه و سلم بر نیکی با والدین:

ایشان صلى الله علیه و سلم فرموده اند: (من سرَّه أن یمَدَّ له فی عمره (أی یُبارك له فیه) ویزاد فی رزقه؛ فلیَبرَّ والدیه، ولیصل رحمه) [احمد] یعنی: « آنکه خوش دارد که عمرش دراز شود و روزیش بسیار؛ با والدینش نیکی کند و پیوند خویشان بدارد.»

همچنین آن حضرت صلى الله علیه و سلم فرمود: (رغم أنفه (أی أصابه الذل والخزی) ثم رغم أنفه، ثم رغم أنفه).
قیل: من یا رسول الله؟ قال: (من أدرك والدیه عند الكبر؛ أحدهما أو كلیهما، ثم لم یدخل الجنة) [مسلم] یعنی: «آن حضرت صلی الله علیه و سلم فرمود:خوار و ذلیل شود، خوار و ذلیل شود، خوار و ذلیل شود.
پرسیدند چه کسی یا رسول الله صلی الله علیه و سلم؟
فرمود: کسی که والدنش را در وقت پیری دریابد، یکی یا هردو را، ولی وارد بهشت نشود.»

بنابراین بر هر مسلمانی واجب است که با والدینش نیکی نموده و با آنان خوشرفتار باشد، و از جمله آداب رفتار با والدین:

دوست داشتن و با شفقت بودن با آنها:

مسلمان باید بداند که والدینش ارج و حمت بسیاری دارند، زیرا در راه آسایش او زحمت و سختی بسیاری را تحمل نموده اند، و او هر چند زحمت و تلاش بسیاری بکشد نمی تواند حتی جزءی از زحمات آنها را جبران کند.

مردی نزد پیامبر صلى الله علیه وسلم آمد و گفت: یا رسول الله، من مادرم را بر روی شانه ام فرسنگ ها در شدت گرما حمل کردم، آیا من شکرانه ی زحمات او را بجا آورده ام؟ پیامبر صلى الله علیه و سلم فرمود: (لعله أن یكون لطلقة واحدة (یعنی طلقة واحدة من آلام الولادة) یعنی: «شاید بتواند پاسخ یکی از دردهای زایمان او باشد.»

همچنین پیامبر صلى الله علیه وسلم می فرماید: (من أرضى والدیه فقد أرضى الله، ومن أسخط والدیه فقد أسخط الله) [بخاری در "الأدب المفرد"] یعنی: «آنکه والدینش را راضی نماید، خداوند را راضی کرده و آنکه والدینش را ناخشنود سازد، خداوند را ناخوشنود کرده است.»

اطاعت از آنان:
فرد مسلمان در همه حال مطیع اوامر والدینش می باشد، مگر اینکه او را به نافرمانی خداوند وادار نمایند، که قطعا در این حالت نباید از هیچ مخلوقی در انجام نافرمانی خدا اطاعت شود.

سرپرستی آنان:

مسلمان نگهداری از والدینش را بر عهده دارد، نفقه ی آنها بر عهده ی او می باشد. به آنها غذا بدهد و لباس بپوشاند، تا از رضای خداوند بهره مند گردد.

اگر فرزند صاحب دارایی باشد و والدین به آن احتیاج داشته بر وی واجب است تا برایشان خرج کند. مردی پیش پیامبر صلى الله علیه و سلم آمد و گفت: یا رسول الله صلی الله علیه و سلم من صاحب مال و اولادی هستم و پدرم می خواهد مال مرا از من بگیرد. پیامبر صلى الله علیه و سلم به او فرمود: (أنت ومالك لأبیك) یعنی: «تو و مالت ازآن پدرت هستی.» [ابن ماجه]

نیکی کردن به آنها:

مسلمان به نیکی کردن در حق والدین مشتاق است، حتی اگر آنها کافر باشند، اسماء دختر ابو بکر -رضی الله عنها- گفت: (در اسلام آوردن) بر مادرم پیشی گرفتم، در حالی که او -در دوران قریش- مشرک بود. گفتم: یا رسول الله، (در اسلام) بر مادرم پیشی گرفتم، در حالی که او همچنان بر دین خودش است، آیا با مادرم در ارتباط باشم؟ پیامبر صلى الله علیه و سلم فرمود: (نعم، صلى أُمَّك) [مسلم] یعنی: «آری، با او پیوند نگه دار.»

هنگامی که سعد بن ابی وقاص مسلمان شد، مادرش از غذا خوردن و آشامیدن امتناع کرد تا شاید سعد از دینش بر گردد. اما او بر ایمان به خدا اصرار داشت. او از اطاعت مادرش در نافرمانی نسبت به خداوند روی گرداند، و به او گفت: ای مادر بدان که به خدا اگر هزار نفس داشته باشی و هرکدام یک یک از وجودت خارج شودف از دین خود دست بر نمی دارم. اگر خواستی چیزی بخور و اگر نخواستی نخور. خداوند عزوجل در قرآن کریم در این باره فرمود: {وإن جاهداك على أن تشرك بی ما لیس لك به علم فلا تطعهما وصاحبهما فی الدنیا معروفًا} [لقمان:15] یعنی: « و اگر تو را وادارند تا در باره چیزى كه تو را بدان دانشى نیست به من شرك ورزى از آنان فرمان مبر و[لى] در دنیا به خوبى با آنان معاشرت كن.»

مراعات احساسات آنان:

فرد مسلماناز هرکاری که موجب بی احترامی به والدینش گردد، دوری می کند حتی اگر چیز جزئی و ناچیزی باشد، مثلاً گفتن کلمه ی "اف= وای بر شما". خداوند متعال می فرماید: {فلا تقل لهما أف ولا تنهرهما وقل لهما قولاً كریمًا} [اسراء: 23] یعنی: « آنها [حتى] اوف مگو و به آنان پرخاش مكن و با آنها سخنى شایسته بگوى.»

آنان را به اسمشان صدا مکن:

وقتی فرزندی والدینش را صدا می زند، می گوید: پدر! یا مادرم! آنها را به اسم شان صدا نمی زند. حضرت ابوهریره رضی الله عنه دو مرد را با هم دید و از آنان پرسید که با هم چه نسبتی دارند؟ یکی از آنان گفت: او پدرم است. ابوهریره رضی الله عنه گفت: او را به اسمش صدا مکن و جلوتر از او راه مرو و پیش از منشین. [بخاری در "الأدب المفرد"]

هنگام برچا بودن آنان ننشیند، و در راه رفتن از آنان پیش نیفتد:

از ادب بدور است که فرزند بنشیند و والدینش سرپا ایستاده باشند یا پایش را در حالی که مقابل او نشسته اند دراز نماید و ...
لازم است که در حضور آن ها ادب را مراعات نموده و در برابرشان فروتن باشد. خداوند تعالی می فرماید: {واخفض لهما جناح الذل من الرحمة وقل رب ارحمهما كما ربیانی صغیرًا} [اسراء: 24] یعنی: « و از سر مهربانى بال فروتنى بر آنان بگستر و بگو پروردگارا آن دو را رحمت كن چنانكه مرا در خردى پروردند.»

اجازه داشتن از آنها برای رفتن به جهاد:

اگر جهاد فرض کفایه باشد، چنین اجازه ای لازم می شود. پیامبر صلى الله علیه و سلم به مردی که می خواست به جهاد برود، فرمود: «آیا والدینت در قید حیات هستند؟»
پاسخ داد: بلی.
آنگاه پیامبر صلى الله علیه و سلم از او پرسید که آن دو بدینکار رخصت داده اند یا خیر؟
مرد گفت: خیر.
پیامبر خدا صلى الله علیه و سلم فرمود: (فارجع فاستأذنهما؛ فإن أذِنا لك، وإلا فبرَّهما) یعنی: «برو و از آن ها اجازه بگیر. اگر اجازه ات دادند، وگرنه با آنان نیکی گزین.» [احمد]
ولی اگر جهاد فرض عین باشد، مانند دشمنی که به سرزمین حمله کرده باشد احتیاج به شرط اجازه ی آنها ندارد.

همسر و فرزندانش را بر آنها برتری ندهد:

أخبر پیامبر صلى الله علیه و سلم از سه نفری که در بیابان می گشتند برای ما حکایت می فرماید که برای سپری کردن شب وارد غاری شدند. وقتی وارد آن شدند، ناگهان صخره ی بزرگی از کوه سرازیر گردیده و آستانه ی غار بسته شد. هرچقدر سعی کردند تا تخته سنگ را جابجا نمایند نتوانستند. مطمئن شدند که در همانجا هلاک خواهند شد. اندیشه نمودند تا هرکدام خداوند سبحان را بخواند و از خدا بخواهد که به برکت اعمال نیکش، آنان را نجات دهد.

یکی از آنان گفت: بار خدایا من پدر و مادری داشتم که پیرو فرتوت بودند و قبل از ایشان هیچیک از اعضای خانواده، و خدمتگاران را سیرآب نمی کردم، روزی در جستجوی درخت دور رفتم و زمانی بازگشتم که آن دو بخواب رفته بودند، من سهم شیرشان را دوشیدم، چون دیدم که آنها به خواب رفته اند، روا ندانستم که آن ها را از خواب بیدار کنم و یا یکی از اعضای خانواده و خدمتگزارانم را شیر بنوشانم، من همچنان صبر کردم که آنها بیدار شوند، و قدح هم در دستم بود تا لحظه ای که صبح دمید، در حالیکه کودکانم در پیش پایم از گرسنگی جزع و فزع می کردند. پس آنها از خواب بیدار شده و سهم شیر خود را نوشیدند. خدایا اگر این کار را برایت کردم ما را از این مشکل نجات ده.

سپس هرکدام اعمال نیک خود را بیان داشته و دعا کردند و صخره از دم غار به کنار رفت و آن ها به فضل این فرزند نیکوکار و رفتار نیکویی که دوستانش داشته اند از غار بیرون آمده و نجات یافتند.» [متفق علیه]

به این ترتیب فرد مسلمان پدرش را بر زن و فرزندان مقدم می شمارد، و با این شیوه ی رفتار به الگویی برای زن و فرزندانش در نیکی در حق والدین تبدیل می گردد. تا اینکه وقتی او و همسرش هر دو پیر شدند، فرزندانشان با آنان نیکو رفتار کنند همچنان که پدراشان با والدینش نیک رفتار نموده است. روایت می شود که پیامبر صلى الله علیه و سلم فرموده اند: (بروا آباءكم تَبركُم أبناؤكم) [طبرانی] یعنی: «با والدینتان نیکی کنید تا فرزندانتان با شما نیکی کنند.»

دعاء برای آنان در زمان حیات و پس از مردن ایشان:

انسان مسلمان در زمان حیات والدینش و پس از وفات آنان تا می تواند برایشان دعا می کند. در قرآن کریم درباره ی حضرت نوح -علیه السلام- بدینگونه بیان شده است: {رب اغفر لی ولوالدی ولمن دخل بیتی مؤمنًا وللمؤمنین والمؤمنات} [نوح: 28] یعنی: «پروردگارا بر من و پدر و مادرم و هر مؤمنى كه در سرایم درآید و بر مردان و زنان با ایمان ببخشاى.»

پیامبر خدا صلى الله علیه و سلم می فرماید: (إذا مات الإنسان انقطع عمله إلا من ثلاثة: إلا من صدقة جاریة، أو علم ینتفع به، أو ولد صالح یدعو له) [مسلم] یعنی: «چون انسان بمیرد، عمل او قطع می شود، جز در سه چیز:
صدقه ای که جاری باشد.
یا عملی که از آن سود برند.
یا فرزند صالحی که برای او دعا کند.»

انسان مسلمان برای والدینش طلب آمرزش نموده و بدهی و نذرهایشان را از طرف آنان به جا می آورد. قرآن می خواند و پاداش آن را به آنان هدیه می کند و به جای آن ها صدقه داده و از دیگر کارهای نیک برای احسان با والدین فرونمی گزارد.

احسان و نیکی با دوستان پدر و مادر پس از وفاتشان:

فرد مسلمان با دوستان والدینش پیوند می دارد و به آنان سرمی زند و به نیکی رفتار می نماید، همانطور که والدینش عمل نموده بوده اند. رسول خدا صلى الله علیه و سلم می فرماید: (فمن أحبَّ أن یصِلَ أباه فی قبره فلیصلْ إخوان أبیه من بعده) [ابن حبَّان و ابو یعلی] یعنی: «آنکه دوست دارد با پدرش در قبر صله و پیوند نگاه دارد، حتماً باید با دوستان پدرش در زمان وفات او پیوند و صله بجای آورد.»

آن حضرت صلى الله علیه و سلم فرموده است: (إن أَبَرَّ البِرِّ صِلَةُ الرجل أَهْلَ وُدِّ أبیه) [مسلم] یعنی: «از بهترین نیکی ها اینست که شخص رابطه اش را با دوستان پدرش حفظ نماید.»

با این اوصاف هر مسلمانی می کوشد والدینش را خرسند و راضی نگاه دارد و رضایت خداوند عزوجل را در رضایت آن دو می بیند.

مترجم: مسعود

 :: لینك ثابت نویسنده : مدیر سایت نظرات و پیشنهادات Comment  

مطالب پیشین

اصلاح قلبها (اخلاص1)
بیان ابن قیم راجع به آثار شوم گناهان(3)
بیان ابن قیم راجع به آثار شوم گناهان(2)
بیان ابن قیم راجع به آثار شوم گناهان
قصه هدایت و جستجوی سعادت
تلقین كسی كه در حال مرگ است
حكم خودکشی در اسلام
مایکل جکسون
جنگ‌ تبشیری‌ علیه‌ اسلام‌
انسان و مذاهب در تاریخ
مقالات-آداب علم
منـزلت نماز در بین دیگر عبادات و فضیلت نماز جماعت
اعجاز علمی--آیا آهن در زمین به وجود آمده است؟
مقالات_غذارا بامیوه آغاز نمایید
مقالات-آثارگناه


اطلاعات سایت
 

مدیران و نویسندگان
مدیر سایت

آمار بازدیدكنندگان
امروز :
دیروز :
كل :

مطالب و نظرات
كل مطالب :
كل نظر ها :


لینكدونی
آرشیو لینكدونی

عکس هفته

لینك دوستان
:: محصولات برتر
:: جامعه مجازی 'علمی' تریبون آزاد
:: زنال
:: اشکنان آنلاین
:: گمبرون سایتی متفاوت

صفحه اصلی |  ارتبــــــــــــــاط با ما |  ایمیل |   |  صفحه خانگی